Je bleef een uur langer om dat ene stuk af te maken. Je zei ja, terwijl alles in je nee riep. Iemand gaf je een compliment en je wuifde het weg. En ’s avonds op de bank hoor je die bekende stem weer: het had beter gekund. Jij had beter gekund.
Het gevoel niet goed genoeg te zijn is een van de thema’s die ik het vaakst tegenkom in mijn praktijk. Soms benoemen mensen het letterlijk. Vaker zit het verstopt onder iets anders, zoals stress, vermoeidheid, een relatie die schuurt of het gevoel dat je jezelf ergens onderweg bent kwijtgeraakt.
In dit artikel lees je waarom dat knagende gevoel zo hardnekkig is, waarom het niet alleen in je hoofd zit en wat je lijf nodig heeft om het los te laten.
Waarom je je niet goed genoeg voelt
Je niet goed genoeg voelen is geen feit over wie je bent. Het is een oude les die je ooit hebt geleerd om erbij te horen: als ik me aanpas en mijn best doe, word ik gezien. Je hoofd kan dat allang doorzien, maar je lijf en zenuwstelsel blijven er nog op reageren. Daarom helpt begrijpen alleen vaak niet genoeg. Met ademwerk en lichaamsgerichte therapie leer je in je lijf ervaren dat je mag zijn, zonder eerst iets te hoeven bewijzen.
Hoe het voelt om je niet goed genoeg te voelen
Het gevoel heeft vele gezichten. Bij de een klinkt het als een strenge innerlijke stem, bij de ander is het een vage onrust die nooit helemaal weggaat. Misschien herken je iets hiervan:
- Je doet altijd net iets meer dan nodig is, en toch voelt het nooit af.
- Een compliment glijdt van je af, maar één kritische opmerking blijft dagen hangen.
- Je maakt jezelf groter om indruk te maken, of juist kleiner om niemand in de weg te zitten.
- Je weet vaak beter wat een ander nodig heeft dan wat je zelf voelt.
- Rust nemen voelt als iets wat je eerst moet verdienen.
- Je vergelijkt jezelf voortdurend met anderen en komt er zelf steeds slechter uit.
- Als iets goed gaat, wacht je stiekem op het moment dat iemand ontdekt dat je het eigenlijk niet kunt.
Wat me opvalt in mijn praktijk, is hoe vaak dit gevoel samengaat met mensen die het van buiten juist heel goed lijken te doen. Ze zijn betrokken, zorgzaam en verantwoordelijk. Ze werken hard en hebben veel bereikt. Maar vanbinnen is het nooit genoeg, en dat kost ontzettend veel energie. Niet zelden is het een van de wortels onder een burn-out.
Waar het gevoel van niet goed genoeg vandaan komt
Niemand wordt geboren met het idee dat hij niet goed genoeg is. Een baby vraagt zich niet af of hij wel mag huilen of ruimte mag innemen. Dat gevoel ontstaat onderweg, meestal heel geleidelijk.
Als kind ben je volledig afhankelijk van de mensen om je heen. Verbinding is dan letterlijk een kwestie van overleven. Je lijf leert daarom razendsnel wat werkt om erbij te horen. Misschien kreeg je vooral aandacht als je goed presteerde. Misschien was er thuis weinig ruimte voor boosheid of verdriet, en leerde je dat lief en makkelijk zijn beter werkte. Of misschien waren je ouders zelf zo druk met overleven dat er weinig over bleef om jou echt te zien.
Dat hoeft geen drama te zijn geweest. Je kunt een liefdevolle jeugd hebben gehad en toch hebben geleerd dat je zoals je bent niet helemaal genoeg was. Ik hoor het vaak terug in zinnetjes die ooit gewoon werden gezegd: stel je niet aan, doe eens normaal, je kunt beter. Of in wat juist niet werd gezegd. Zo ontstaat een overtuiging die je diep vanbinnen meedraagt: ik ben pas oké als ik iets doe, als ik me aanpas of als ik het goed doe.
En dus ben je jezelf gaan bijsturen. Een beetje harder werken, een beetje stiller zijn, een beetje meer rekening houden met anderen. Dat was toen heel slim. Het hielp je om verbonden te blijven met de mensen van wie je afhankelijk was. Alleen draai je dat programma nu nog steeds, terwijl de situatie allang voorbij is.
Waarom je lijf blijft doen wat je hoofd allang doorziet
Veel mensen die bij mij komen, kunnen haarfijn uitleggen waar hun gevoel van tekortschieten vandaan komt. Ze hebben boeken gelezen, therapie gehad en weten precies welke patronen er spelen. En toch komt het steeds terug. Op het werk, in de relatie, bij een familiefeestje.
Dat komt doordat dit soort overtuigingen niet alleen in je gedachten zijn opgeslagen. Ze zitten ook in je zenuwstelsel. Je zenuwstelsel is het deel van je lijf dat razendsnel inschat of je veilig bent. Dat gebeurt onder je bewustzijn, nog voordat je een gedachte hebt. Heeft je systeem ooit geleerd dat je alleen veilig bent als je je best doet, dan schiet het in de actiestand zodra er iets op het spel lijkt te staan. Je schouders gaan omhoog, je adem gaat hoog zitten en je gaat harder rennen. Voordat je het weet, ben je weer aan het pleasen of aan het presteren.
Je hoofd weet dat het niet nodig is. Je lijf gelooft het nog niet. Daarom verandert er zo weinig als je het alleen probeert op te lossen met denken. Over dat verschil schreef ik eerder in het artikel over het verschil tussen weten en voelen. Herken je vooral het stil worden en je inhouden, dan vind je misschien ook iets in mijn artikel over je niet durven uitspreken.
Groter of kleiner maken: twee kanten van hetzelfde gevoel
Het gevoel van niet goed genoeg zijn uit zich niet bij iedereen op dezelfde manier. Grofweg zie ik in mijn praktijk twee bewegingen, en vaak wisselen ze elkaar af.
De eerste is jezelf groter maken. Je gaat presteren, perfectioneren en bewijzen. Perfectionisme is daarbij geen liefde voor kwaliteit, maar een poging om kritiek voor te zijn. Als alles klopt, kan niemand zeggen dat je tekortschiet. Het nadeel is dat het nooit klaar is. Er is altijd een volgende lat.
De tweede is jezelf kleiner maken. Je past je aan, cijfert jezelf weg en zorgt dat je niemand tot last bent. In de psychologie heet dit ook wel pleasen: je houdt de ander tevreden om de verbinding veilig te houden. Van buiten lijkt dat zorgzaam en flexibel. Vanbinnen raak je jezelf langzaam kwijt, zoals ik beschreef in het artikel over jezelf kwijtraken en weer terugvinden.
Beide bewegingen komen uit dezelfde bron. Je doet je best om iemand te zijn die erbij mag horen. Wat ze ook gemeen hebben: je hoeft er niet zomaar te zijn. Je moet er iets voor doen.
Soms draag je een rol die niet van jou is
Er is nog een laag die ik vaak tegenkom, en die bij dit thema extra belangrijk is. Soms voel je je niet goed genoeg omdat je ooit een plek in je familie hebt ingenomen die eigenlijk niet bij jou hoorde. Het kind dat voor een ouder zorgde. Het kind dat de vrede bewaarde. Het kind dat moest slagen omdat een ouder dat zelf nooit kon. Of het kind dat zich klein hield omdat er al genoeg zorgen waren.
In systemisch werk noemen we dat een verstrikking. Je draagt iets wat van een ander is, vaak uit liefde en loyaliteit. Zo’n rol is nooit goed genoeg te vervullen, simpelweg omdat het nooit jouw taak was. Een kind kan een ouder niet gelukkig maken en een familie niet helen. Toch blijf je het proberen, en blijf je het gevoel houden dat je tekortschiet.
Met een opstelling wordt dat vaak in één keer zichtbaar. Je ziet welke plek je inneemt en wat je draagt, zonder dat je het allemaal hoeft uit te leggen. Soms is dat zien al genoeg om iets te laten verschuiven. Vaak loop je namelijk niet vast op wie je bent, maar op de rol die je ooit moest aannemen.
Hoe ademwerk en lichaamsgerichte therapie helpen
Als het gevoel van niet goed genoeg in je lijf zit, dan is je lijf ook de plek waar het kan veranderen. Dat is de kern van mijn werk. We beginnen niet bij het analyseren, maar bij het voelen.
Ademwerk: van actiestand naar zijn
Mensen die zich niet goed genoeg voelen, ademen vaak hoog en een beetje ingehouden. Alsof hun lijf altijd klaarstaat om te presteren of zich aan te passen. Met ademcoaching laat je je adem dieper zakken, naar je buik en je bekken. Een rustige adem met een lange uitademing geeft je zenuwstelsel het signaal dat het veilig is. Je hoeft even niets.
Voor veel mensen is dat in het begin best spannend. Niets doen voelt onwennig als je gewend bent om altijd aan te staan. Maar juist daar gebeurt het. Als je adem gaat stromen, krijgt alles wat je hebt ingehouden ruimte. Soms is dat verdriet, soms boosheid, soms een diepe opluchting. En soms komt er een zachtheid naar boven die je lang niet hebt gevoeld.
Lichaamsgerichte therapie: voelen wat je jezelf aandoet
Met lichaamsgerichte therapie leer je opmerken wat er in je lijf gebeurt op het moment dat je jezelf gaat bijsturen. Je voelt je schouders omhooggaan, je kaak aanspannen of je buik verkrampen. Door dat eerder op te merken, ontstaat er een moment van keuze. Je hoeft niet meer automatisch te gaan rennen.
We werken ook met beweging, houding en grenzen. Hoe voelt het om echt te staan, met beide voeten op de grond? Hoe voelt het om ruimte in te nemen, of om nee te zeggen en te merken dat de verbinding blijft? Zulke ervaringen gaan dieper dan inzicht. Je lijf leert iets nieuws, en dat nieuwe kun je daarna in je dagelijks leven terugvinden.
Waarom ervaren meer doet dan uitleggen
Dat is misschien wel het belangrijkste wat ik in bijna 10 jaar SoulWork Company heb geleerd. Je kunt iemand niet uitleggen wat hij mag ervaren. Ik kan je honderd keer vertellen dat je goed genoeg bent, maar zolang je lijf het niet voelt, landt het niet.
Onlangs zag ik dat weer heel duidelijk, tijdens een presentatie voor een groep psychologen, artsen en zorgverleners uit Utrecht. Bijna tien jaar geleden begon ik als adem- en lichaamsgericht therapeut in een pand vol reguliere zorgverleners. Dat was soms best eenzaam, omdat er voor mijn werk nog weinig taal was.
Deze keer hoefde ik niemand te overtuigen. Ik liet ze ademen en voelen hoe je uit je hoofd mag zakken in je lijf. Bij sommigen kwamen er tranen. Niet omdat ik het goed had uitgelegd, maar omdat ze het zelf in hun lijf merkten. En dat is precies wat ik ook voor jou wil.
Een voorbeeld uit mijn praktijk
Om de privacy van mijn cliënten te beschermen, is dit een samengesteld voorbeeld.
Een man van midden dertig kwam bij mij omdat hij vastliep in zijn werk. Hij was zeer gewaardeerd, kreeg steeds meer verantwoordelijkheid en kon geen nee zeggen. Hij wist dat hij te veel deed en wist ook waar het vandaan kwam. Als oudste zoon had hij thuis altijd het goede voorbeeld moeten geven.
In onze eerste sessie vroeg ik hem om alleen maar te staan en te voelen hoe zijn voeten de grond raakten. Na een minuut zei hij dat hij zich ongemakkelijk voelde, alsof hij iets moest doen. Zijn adem zat hoog en zijn schouders stonden strak. We hebben de weken daarna vooral geoefend met zakken. Adem naar zijn buik, gewicht naar de grond en de tijd nemen voordat hij antwoord gaf.
Tijdens een opstelling werd zichtbaar hoe hij als kind naast zijn vader was gaan staan in plaats van erachter. Toen hij die plek mocht teruggeven, voelde hij vooral opluchting. Een paar maanden later vertelde hij dat hij op zijn werk voor het eerst een project had afgewezen. De wereld was niet vergaan. En hij had zich er rustiger bij gevoeld dan hij voor mogelijk had gehouden.
Wat je zelf vandaag al kunt doen
Je hoeft niet te wachten op een sessie om je lijf iets nieuws te laten ervaren. Deze kleine oefeningen helpen je om te zakken in plaats van te rennen.
1. Merk op wanneer je jezelf bijstuurt
Let een paar dagen op de momenten waarop je jezelf groter of kleiner maakt. Waar voel je dat in je lijf? Je hoeft er niets mee te doen. Alleen opmerken zonder oordeel is al een begin, want het brengt je terug van automatisch reageren naar aanwezig zijn.
2. Laat je adem zakken
Leg een hand op je buik en adem rustig in door je neus. Laat je uitademing iets langer duren dan je inademing. Doe dit een paar minuten, bijvoorbeeld voordat je een mail beantwoordt of een gesprek ingaat. Op de pagina met ademhalingsoefeningen vind je meer oefeningen om mee te beginnen.
3. Sta even stil
Ga staan met je voeten op heupbreedte en voel hoe de grond je draagt. Laat je knieën een beetje zacht worden en je schouders zakken. Blijf zo een minuut staan, zonder iets te doen. Merk op wat er gebeurt als je even niets hoeft te bewijzen.
4. Stel jezelf één open vraag
Vraag jezelf op een moment dat je weer je best aan het doen bent: voor wie doe ik dit eigenlijk? Je hoeft het antwoord niet meteen te weten. Soms komt het later, als een gevoel of een herinnering. Vaak is het antwoord niet: voor mezelf.
5. Doe iets onaf
Kies bewust iets kleins wat je niet perfect afmaakt. Een mail zonder drie keer nalezen, een tafel die niet helemaal is afgeruimd. Voel wat dat met je doet. Elke keer dat er niets ergs gebeurt, leert je zenuwstelsel dat goed genoeg ook echt genoeg is.
Wanneer is extra hulp verstandig?
Het gevoel van niet goed genoeg zijn kan diep zitten. Merk je dat het je leven sterk beperkt, dat je je langdurig somber of angstig voelt of dat je vastloopt in je werk of relaties? Dan is het fijn om er niet alleen mee te blijven lopen. Een psycholoog kan met je meekijken en lichaamsgericht werk kan daar heel goed naast bestaan.
In een gratis kennismakingsgesprek kijken we samen wat nu bij jou past. En als ik denk dat iets anders beter voor je is, zeg ik dat eerlijk.
Van Design naar Soul: een dag om het te laten landen
Uit al die jaren werken met dit thema is een nieuwe dag ontstaan, die ik samen met Virginia geef: Van Design naar Soul. Daarin brengen we drie lagen samen.
- Human Design laat zien hoe jij in elkaar zit: hoe je energie werkt, waar je kracht ligt en waar je jezelf steeds voorbijloopt. Niet als etiket, maar als spiegel. Vaak is het eerste wat mensen voelen herkenning.
- Een opstelling maakt zichtbaar welke plek je in je systeem inneemt en wat je draagt wat niet van jou is.
- Ademwerk laat het landen. Je adem brengt het inzicht naar je lijf, waar het pas echt van jou wordt.
De dag is bedoeld voor wie het patroon allang doorziet en toch merkt dat het blijft terugkomen. Kijk op deze pagina voor meer details.
Veelgestelde vragen
Waarom voel ik me nooit goed genoeg?
Meestal is het een overtuiging die je als kind hebt geleerd om verbonden te blijven met de mensen om je heen. Je leerde dat je gezien werd als je presteerde, je aanpaste of geen last gaf. Die les zit niet alleen in je gedachten, maar ook in je zenuwstelsel. Daarom blijft het gevoel terugkomen, ook als je allang begrijpt waar het vandaan komt.
Kan je je niet goed genoeg voelen terwijl je een fijne jeugd had?
Ja. Je kunt liefdevolle ouders hebben gehad en toch hebben geleerd dat je zoals je bent niet helemaal genoeg was. Soms was er weinig ruimte voor bepaalde gevoelens, of werd vooral presteren beloond. Dat erkennen gaat niet over schuld, maar over begrijpen wat jij als kind nodig had.
Wat is het verband tussen perfectionisme en je niet goed genoeg voelen?
Perfectionisme is vaak een manier om kritiek voor te zijn. Als alles klopt, kan niemand zeggen dat je tekortschiet. Daaronder ligt meestal het gevoel dat je zoals je bent niet genoeg bent. Daarom geeft perfectionisme ook nooit echte rust: er is altijd een volgende lat.
Hoe helpt ademwerk bij het gevoel niet goed genoeg te zijn?
Een rustige adem met een lange uitademing haalt je zenuwstelsel uit de actiestand. En ook een ademhaling in je borstkas. Je lijf ervaart dat het even niets hoeft te doen of te bewijzen. Als je adem dieper gaat stromen, krijgen ingehouden gevoelens ruimte. Zo leer je niet alleen in je hoofd, maar ook in je lijf dat je mag zijn.
Wat doet systemisch werk bij je niet goed genoeg voelen?
Met systemisch werk en opstellingen kijk je naar de plek die je in je familie inneemt. Soms draag je een rol die niet van jou is, zoals zorgen voor een ouder of de vrede bewaren. Zo’n rol is nooit goed genoeg te vervullen. Als je ziet wat je draagt, kun je het met liefde teruggeven en je eigen plek innemen.
Je hoeft niet harder te werken om erbij te horen
Wat ik je gun, is dat je ergens staat omdat het klopt. Niet omdat je je hebt aangepast. Niet omdat je hard hebt gewerkt om erbij te horen. Maar omdat je op een plek staat die van jou is. Dat klinkt eenvoudig, en toch is het voor de meesten van ons het moeilijkste wat er is.
Het goede nieuws is dat je lijf de weg al kent. Het vraagt alleen om ruimte, tijd en iemand die met je meeademt.
Wat zou er bij jou gebeuren als je niet langer je best hoeft te doen om iemand te zijn die je niet bent?
Herken je jezelf hierin en wil je voelen wat er voor jou verandert als je mag zijn? Plan dan een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek. Je kunt ook meer lezen over het individuele traject, of eerst zelf verder ontdekken met mijn gratis e-book Je lijf weet het al.
